Je hebt jarenlang gewerkt, gespaard en vermogen opgebouwd. Dan wil je natuurlijk dat je vermogen later terechtkomt bij de mensen die je dierbaar zijn.

En liefst niet dat een groter deel dan nodig naar de fiscus gaat.

Zeker als je iets wilt nalaten aan je kleinkinderen, is het belangrijk om daar op tijd over na te denken. Want zonder planning volgt je vermogen gewoon de wettelijke weg. Meestal betekent dat eerst naar je kinderen en pas later naar je kleinkinderen. Met een pak meer erfbelasting tot gevolg.

Met een doordachte nalatenschapsplanning pak je dat slimmer aan. Je bepaalt zelf wie wat krijgt. Je spreidt je vermogen beter. En je vermijdt dat je hardverdiende centen twee keer langs de erfbelasting passeren.

Waarom je kleinkinderen extra aandacht verdienen bij nalatenschap

Veel grootouders gaan ervan uit dat hun kleinkinderen automatisch een deel erven. Dat is niet zo.

Zolang hun ouder nog leeft, erven kleinkinderen normaal gezien niet rechtstreeks van hun grootouders. Je nalatenschap gaat eerst naar je kinderen.

Dat is niet altijd de meest logische keuze.

Je kinderen hebben misschien al een woning, spaargeld of een opgebouwd pensioen. Je kleinkinderen staan vaak nog aan het begin van hun financiële leven.

Net dan kan een financieel duwtje veel verschil maken.

Door rechtstreeks iets aan je kleinkinderen na te laten, help je hen op een moment waarop ze het goed kunnen gebruiken. Tegelijk beperk je de erfbelasting die op je vermogen betaald wordt.

Erfbelasting loopt snel op

In Vlaanderen betalen kinderen en kleinkinderen erfbelasting volgens dezelfde tarieven in rechte lijn:

• 3% op het gedeelte tot 50.000 euro
• 9% op het gedeelte tussen 50.000 en 250.000 euro
• 27% op het gedeelte boven 250.000 euro

Die tarieven lopen dus behoorlijk op.

Belangrijk om te weten: de belasting wordt per erfgenaam berekend. Wie een groter bedrag erft, komt sneller in de hogere schijven terecht.

Stel dat je volledige nalatenschap naar één kind gaat. Dan wordt een groot deel mogelijk belast aan 27%.

Voorzie je dat een deel van je nalatenschap over meerdere kleinkinderen gespreid wordt? Dan begint de berekening voor elk kleinkind opnieuw in de laagste schijf. Wat vaak een mooie besparing oplevert.

Je nalatenschap spreiden maakt een groot verschil

Hoe meer je nalatenschap wordt gespreid, hoe meer delen onder de lagere tarieven vallen.

Dat betekent niet dat je iedereen exact hetzelfde moet geven. Je bepaalt zelf wat past bij jouw familie en jouw vermogen.

Je kan bijvoorbeeld:

• elk kleinkind een vast bedrag nalaten
• een percentage van je vermogen verdelen
• bepaalde beleggingen toewijzen
• een deel per familietak voorzien
• rekening houden met wat een kleinkind eerder al kreeg

Het belangrijkste is dat je zelf de touwtjes in handen houdt.

Zonder planning bepaalt de wet wie erft. Met planning bepaal jij wat er met je vermogen gebeurt.

Een kleiner erfdeel kan fiscaal interessant zijn

In Vlaanderen bestaat een belastingvermindering voor kleine erfdelen in rechte lijn.

Daardoor kan een kleinkind tot 12.500 euro erven zonder erfbelasting te betalen. Tussen 12.500 en 50.000 euro blijft er nog een vermindering gelden.

Dit voordeel wordt per kleinkind berekend.

Heb je meerdere kleinkinderen? Dan kan je voor elk van hen apart van deze regeling gebruikmaken.

Dit doe je door in je testament op te nemen dat aan elk kleinkind een bedrag niet hoger dan 12.500 euro toegekend wordt.

Let wel: het gaat om het totale erfdeel dat een kleinkind van jou ontvangt. Je kan het voordeel niet meerdere keren gebruiken voor hetzelfde kleinkind via verschillende constructies.

Wat je wel kan doen is als koppel elk ditzelfde bedrag nalaten aan je kleinkinderen. Zo hebben ze twee keer recht op het toegekende bedrag zonder erfbelasting te moeten betalen.

Een beleggingsverzekering houdt de controle bij de grootouder

Bij Solvas werken we vaak via de begunstigingsclausule van beleggingsverzekeringen.

De grootouder sluit de beleggingsverzekering af en duidt de kleinkinderen aan als begunstigden bij overlijden. Wanneer de grootouder overlijdt, betaalt de verzekeraar het kapitaal rechtstreeks uit aan de personen die in de clausule vermeld staan. De juiste formulering van die clausule bepaalt dus wie welk bedrag ontvangt. Is dit bedrag niet hoger dan 12.500 euro per kleinkind, dan is dit ook vrij van erfbelasting.

Deze aanpak biedt een belangrijk voordeel: je geeft het vermogen nog niet definitief weg.

Als verzekeringnemer behoud je tijdens je leven de controle over de polis. Je bepaalt hoe het kapitaal wordt belegd. Je kan de begunstigingsclausule aanpassen. Heb je later zelf een deel van het geld nodig? Dan kan je, afhankelijk van de voorwaarden van het contract, een gedeeltelijke afkoop aanvragen.

Zo combineer je twee doelstellingen:

• je behoudt voldoende financiële zekerheid voor jezelf
• je bepaalt vooraf welk kapitaal rechtstreeks naar je kleinkinderen gaat

Wacht niet tot later om je nalatenschap aan je kleinkinderen te regelen

Je kan je kleinkinderen ook al tijdens je leven helpen via een schenking.

Dat heeft iets moois, want je ziet zelf welke deuren dit duwtje in de rug voor hen opent.

Misschien draagt ze bij aan een eerste woning. Misschien helpt ze bij een opleiding. Of misschien geeft ze je kleinkind net dat extra zetje om een eigen zaak te starten.

Voor een geregistreerde schenking van geld of beleggingen geldt in Vlaanderen een vlak tarief van 3% tussen grootouders en kleinkinderen.

Dat tarief verandert niet wanneer het bedrag hoger wordt.

Bovendien verklein je door te schenken het vermogen dat later nog in je nalatenschap zit. Ook dat kan de toekomstige erfbelasting verlagen.

Plan je schenkingen doordacht

Een schenking is in principe definitief. Daarom is het belangrijk dat je eerst naar je eigen situatie kijkt.

Wat heb je zelf nog nodig? Hoeveel reserve wil je behouden? Wat als je later extra zorg nodig hebt? En wil je nog inkomsten uit het vermogen blijven ontvangen?

Je kan voorwaarden koppelen aan een schenking.

Denk aan:

• een voorbehoud van vruchtgebruik
• een terugkeerbeding
• afspraken over het beheer
• voorwaarden bij een overlijden of scheiding

Zo help je je kleinkinderen, zonder je eigen financiële zekerheid uit het oog te verliezen.

Kijk verder dan geld alleen

Een schenking of nalatenschap gaat niet enkel over geld. Ook bij vastgoed of beleggingen bestaan er interessante mogelijkheden.

Zo kan je het vruchtgebruik aan je kind geven en de blote eigendom aan je kleinkinderen.

Je kind blijft dan genieten van het goed of de opbrengsten ervan. Denk aan huurinkomsten of inkomsten uit beleggingen.

Je kleinkinderen worden later volle eigenaar wanneer het vruchtgebruik eindigt.

Dat kan een slimme manier zijn om vermogen stap voor stap door te geven. Het vraagt wel duidelijke afspraken, want de vruchtgebruiker en de blote eigenaars moeten voor bepaalde beslissingen samenwerken.

Wat betekent eerlijk verdelen voor jou?

Over nalatenschappen wordt vaak gesproken in bedragen en percentages. Maar binnen een familie draait het ook om gevoel.

Stel dat je ene kind twee kinderen heeft en je andere kind vier. Geef je elk kleinkind hetzelfde bedrag? Dan krijgt de ene familietak samen meer dan de andere.

Dat is niet per se oneerlijk. Het hangt af van wat jij belangrijk vindt.

Wil je:

• elk kleinkind hetzelfde geven?
• elk kind dezelfde waarde nalaten?
• elke familietak gelijk behandelen?
• rekening houden met persoonlijke noden?
• eerdere schenkingen mee verrekenen?

Daar bestaat geen standaardantwoord op.

Praat er daarom op tijd over. Duidelijkheid voorkomt discussies en verkeerde verwachtingen.

Met een erfovereenkomst kan je bepaalde schenkingen en afspraken ook officieel laten vastleggen.

Je kinderen behouden een beschermd erfdeel

Je kan niet zomaar je volledige vermogen aan je kleinkinderen nalaten.

Je kinderen zijn reservataire erfgenamen. Samen hebben ze recht op minstens de helft van je nalatenschap.

Over de andere helft kan je in principe vrij beslissen.

Staat het anders in je testament? Dan kunnen je kinderen na je overlijden toch vragen om hun wettelijke deel te herstellen.

Daarom moet een planning niet alleen fiscaal interessant zijn. Ze moet ook juridisch correct in elkaar zitten.

Wat als je niets vooraf regelde voor de verdeling van je nalatenschap aan je kleinkinderen?

Ook na een overlijden bestaan er nog mogelijkheden.

Je kind kan de nalatenschap bijvoorbeeld verwerpen. De kleinkinderen komen dan meestal in de plaats en erven rechtstreeks van hun grootouder.

Dat kan fiscaal interessant zijn, omdat de erfenis over meerdere personen wordt verdeeld.

Maar verwerpen is een grote stap. Je kan niet kiezen welke goederen je wel en niet aanvaardt. Het is alles of niets.

Een andere mogelijkheid is de doorgeefschenking.

Je kind aanvaardt eerst de erfenis en betaalt erfbelasting. Daarna schenkt het een deel door aan de eigen kinderen. Onder bepaalde voorwaarden is die schenking vrijgesteld van schenkbelasting.

Deze oplossing geeft meer vrijheid, maar ze is meestal minder voordelig dan een planning die je zelf vooraf hebt uitgewerkt.

Slim plannen begint bij een goed gesprek

Nalatenschapsplanning gaat niet over zo veel mogelijk weggeven. Het gaat over goed doordachte keuzes.

Wat wil je zelf behouden? Wie wil je helpen? Wanneer heeft je vermogen de meeste impact? Hoe vermijd je dubbele erfbelasting? En hoe zorg je ervoor dat iedereen begrijpt wat je bedoeling is?

Hoe vroeger je daarover nadenkt, hoe meer mogelijkheden je hebt.

Met een testament, schenking, generatiesprong of aangepaste eigendomsstructuur stuur je je vermogen in de richting die jij kiest.

Zo blijven meer van je hardverdiende centen in de familie. En komen ze terecht waar jij ze het liefst ziet: bij je kinderen en kleinkinderen.

Laat je nalatenschap vooraf berekenen

Geen enkele familie is hetzelfde. Ook elk vermogen ziet er anders uit.

Geld, beleggingen, vastgoed en een onderneming vragen elk een andere aanpak.

Daarom begint een goede nalatenschapsplanning altijd met een volledig overzicht. Wat bezit je? Wat wil je behouden? Wie wil je begunstigen? En welke oplossing levert juridisch en fiscaal het beste resultaat op?

Wil je weten hoe je jouw kleinkinderen slim kan betrekken bij je nalatenschap? Laat je situatie dan op tijd analyseren.

Maak nu een afspraak bij Solvas.

Deze blog behandelt de algemene regels in Vlaanderen. Erf- en schenkbelasting is gewestelijke materie. Je woonplaats, gezinssituatie, huwelijksstelsel en de samenstelling van je vermogen beïnvloeden de uiteindelijke planning.